Giải quyết vụ án: Thẩm quyền của Tòa án quân sự với bị can xuất ngũ
Trong bài viết này, chúng ta sẽ thảo luận về một tình huống pháp lý liên quan đến việc các bị can thực hiện hành vi phạm tội trước khi nhập ngũ. Khi đến giai đoạn chuẩn bị xét xử, nếu bị can được giải quyết xuất ngũ, vấn đề đặt ra là liệu vụ án còn thuộc thẩm quyền của Tòa án quân sự hay không. Hiện tại, có hai quan điểm trái ngược nhau.
Quan điểm thứ nhất
Theo quan điểm đầu tiên, các bị can đã phạm tội trước khi nhập ngũ, có nghĩa là họ không thuộc trường hợp phạm tội khi đang phục vụ trong quân đội. Nguyên nhân là khi được giải quyết xuất ngũ sau thời gian thực hiện nghĩa vụ quân sự, họ không còn phục vụ trong quân đội nữa. Do đó, vụ án không còn thuộc thẩm quyền của Tòa án quân sự. Như vậy, Tòa án quân sự cần trả hồ sơ để Viện kiểm sát chuyển vụ án sang Viện kiểm sát có thẩm quyền.
Quan điểm thứ hai
Ngược lại, quan điểm thứ hai khẳng định rằng vụ án vẫn thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự. Bởi lẽ, trong suốt quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, và cho đến giai đoạn chuẩn bị xét xử, các bị can vẫn là quân nhân tại ngũ. Chính vì vậy, Tòa án quân sự vẫn có thẩm quyền để giải quyết vụ án này.
Ý kiến của tác giả
Tác giả cho rằng, trong trường hợp này, Tòa án quân sự vẫn sẽ tiếp tục xét xử vụ án mà không cần phải trả hồ sơ cho Viện kiểm sát. Tuy nhiên, tác giả cũng kiến nghị cấp có thẩm quyền cần huỷ bỏ quyết định xuất ngũ đối với các bị can vì:
Theo quy định tại Điều 272 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, Tòa án quân sự có thẩm quyền xét xử “vụ án hình sự mà bị cáo là quân nhân tại ngũ”. Để hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật, vào ngày 28/12/2023, TANDTC đã ban hành Thông tư số 03/2023/TT-TANDTC, nêu rõ thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự. Cụ thể, tại điểm a khoản 1 Điều 3, thẩm quyền này được xác định dựa trên đối tượng, bao gồm “quân nhân tại ngũ” trong đó có sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, và binh sĩ.
Tại khoản 3 Điều 3 của Thông tư này cũng quy định rõ rằng, đối với người đang phục vụ trong quân đội, Tòa án quân sự có thể xét xử tất cả các vụ án mà người đó phạm tội, không phân biệt loại tội và thời điểm thực hiện hành vi phạm tội.
Đối với những quân nhân đã xuất ngũ
Nếu những người không còn phục vụ trong Quân đội, việc phát hiện tội phạm do họ thực hiện trong thời gian phục vụ quân đội sẽ được Tòa án quân sự xét xử đối với những tội phạm có liên quan đến bí mật quân sự hoặc gây thiệt hại cho Quân đội. Các tội phạm không liên quan thì sẽ thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân.
Ngoài ra, theo khoản 10 Điều 4 Thông tư số 143/2023/TT-BQP của Bộ Quốc phòng về xử lý kỷ luật trong Quân đội nhân dân Việt Nam, quy định rằng: “Không chuyển công tác đối với người bị phát hiện có hành vi vi phạm chưa được xử lý”. Nếu có dấu hiệu tội phạm, cơ quan sẽ chuyển hồ sơ vi phạm sang cơ quan điều tra trong Quân đội để xử lý theo quy định pháp luật.
Kết luận
Như vậy, trong trường hợp của các bị can H và A, nếu Viện kiểm sát quân sự đã truy tố và Tòa án quân sự đang thụ lý vụ án thì đơn vị không được quyết định cho ra quân. Việc chờ đợi kết quả giải quyết của Tòa án có hiệu lực pháp luật là cần thiết trước khi giải quyết xuất ngũ. Do đó, vụ án vẫn thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự.
Để đảm bảo việc xét xử đúng quy định của pháp luật, việc kiến nghị huỷ bỏ quyết định ra quân đối với H và A là một bước đi cần thiết và hợp lý.
Những quy định này không chỉ bảo vệ quyền lợi của các bị can mà còn đảm bảo tính nguyên tắc của pháp luật trong hoạt động quân sự. Để biết thêm thông tin chi tiết về luật và các quy định liên quan, bạn có thể tham khảo trang web luật.
Tác giả: TUẤN HAI (Tòa án quân sự khu vực Quân khu 3)
